عوارض لیزر اینتراونوس چیست و چه کسانی نباید آن را انجام دهند؟

عوارض لیزر اینتراونوس معمولاً بیشتر به ورود سوزن یا کاتتر به رگ مربوط می‌شود و می‌تواند شامل درد خفیف، کبودی، خونریزی محدود یا سرگیجه موقت باشد. بااین‌حال، شواهد علمی درباره ایمنی بلندمدت این روش هنوز محدود است و نمی‌توان آن را برای همه افراد بدون ارزیابی پزشکی مناسب دانست. بررسی سوابق بیماری، داروهای مصرفی و وضعیت عمومی فرد پیش از شروع درمان اهمیت زیادی دارد.

آیا لیزر اینتراونوس عوارض دارد؟

در لیزر اینتراونوس یا ILIB، فیبر نوری باریکی از طریق سوزن یا کاتتر وارد یک ورید محیطی می‌شود و نور کم‌توان را به خون می‌تاباند. بنابراین عوارض احتمالی را می‌توان در دو گروه بررسی کرد:

• عوارض مرتبط با رگ‌گیری و ورود سوزن
• واکنش‌های احتمالی مرتبط با اجرای روش و شرایط اختصاصی فرد

بخش زیادی از مطالعات موجود، عارضه جدی شایعی گزارش نکرده‌اند؛ اما تعداد مطالعات، حجم نمونه‌ها و اطلاعات مربوط به عوارض بلندمدت همچنان محدود است. به همین دلیل، نبود عارضه جدی در پژوهش‌های فعلی به معنای بی‌خطر بودن قطعی روش برای همه افراد نیست.

برای آشنایی با نحوه انجام، سازوکار و کاربردهای این روش می‌توانید مطلب «لیزر اینتراونوس چیست؟» را مطالعه کنید.

عوارض شایع لیزر اینتراونوس چیست؟

درد یا سوزش هنگام ورود سوزن

ورود سوزن یا کاتتر به ورید ممکن است با درد، سوزش یا احساس فشار خفیف همراه باشد. این ناراحتی معمولاً کوتاه‌مدت است و پس از خارج‌کردن سوزن کاهش پیدا می‌کند.

اگر درد در طول جلسه افزایش پیدا کند یا همراه با تورم، قرمزی و سوزش قابل‌توجه باشد، لازم است موضوع فوراً به درمانگر اطلاع داده شود. ادامه درمان بدون بررسی محل ورود سوزن می‌تواند احتمال تحریک یا آسیب ورید را افزایش دهد.

کبودی و خونریزی محدود

ایجاد کبودی کوچک یا خروج مقدار کمی خون پس از خارج‌کردن سوزن از عوارض احتمالی رگ‌گیری است. این وضعیت در بیشتر موارد با فشار ملایم روی محل کنترل می‌شود.

احتمال کبودی یا خونریزی در افرادی که داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف می‌کنند، اختلال انعقادی دارند یا عروق آن‌ها شکننده‌تر است، ممکن است بیشتر باشد.

سرگیجه یا ضعف موقت

برخی افراد هنگام مشاهده سوزن، رگ‌گیری یا قرارگرفتن طولانی‌مدت در یک وضعیت دچار سرگیجه، تهوع خفیف، تعریق یا احساس ضعف می‌شوند. این واکنش همیشه به تابش لیزر مربوط نیست و ممکن است ناشی از اضطراب یا پاسخ وازوواگال به سوزن باشد.

اگر فرد سابقه غش یا افت فشار هنگام خون‌گیری دارد، بهتر است پیش از شروع جلسه این موضوع را به درمانگر اطلاع دهد.

عوارض کمتر شایع و علائم نیازمند پیگیری

عفونت محل ورود سوزن

هر روشی که با ورود سوزن یا کاتتر به پوست و رگ همراه باشد، احتمال محدودی برای عفونت دارد. استفاده از تجهیزات استریل، ضدعفونی صحیح پوست و رعایت اصول کنترل عفونت این احتمال را کاهش می‌دهد.

قرمزی، گرمی، درد رو‌به‌افزایش، تورم، ترشح یا تب پس از درمان باید به پزشک گزارش شود.

التهاب یا آسیب ورید

تحریک دیواره رگ می‌تواند باعث درد، حساسیت یا سفتی در امتداد ورید شود. اگر هنگام درمان درد شدید، تورم ناگهانی یا تغییر رنگ پوست ایجاد شود، اجرای روش باید متوقف و محل ورود سوزن بررسی شود.

استفاده از ورید مناسب، مهارت در رگ‌گیری و ثابت‌بودن کاتتر در طول جلسه در کاهش این عارضه نقش دارد.

خونریزی ادامه‌دار

خونریزی محدود معمولاً با چند دقیقه فشار مستقیم کنترل می‌شود. اگر خونریزی ادامه پیدا کند یا کبودی به‌سرعت گسترش یابد، فرد باید موضوع را به پزشک اطلاع دهد؛ به‌خصوص اگر داروی مؤثر بر انعقاد خون مصرف می‌کند.

واکنش‌های غیرعادی پس از درمان

تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف شدید، غش، تورم قابل‌توجه اندام، تب یا واکنش غیرمنتظره پس از جلسه طبیعی محسوب نمی‌شود و نیازمند ارزیابی پزشکی سریع است. ارتباط چنین علائمی با ILIB باید توسط پزشک بررسی شود و نمی‌توان صرفاً براساس هم‌زمانی درباره علت آن‌ها نتیجه‌گیری کرد.

چه کسانی نباید لیزر اینتراونوس انجام دهند؟

موارد منع لیزر اینتراونوس برای همه دستگاه‌ها، طول موج‌ها و شرایط درمانی یکسان تعریف نشده است. بسیاری از موارد زیر منع قطعی محسوب نمی‌شوند، اما پیش از درمان به ارزیابی دقیق پزشک نیاز دارند.

افراد باردار

اطلاعات کافی درباره ایمنی ILIB در دوران بارداری وجود ندارد. به همین دلیل، انجام این روش در فرد باردار باید تنها پس از بررسی ضرورت درمان و تأیید پزشک متخصص در نظر گرفته شود.

افراد دارای عفونت فعال یا بیماری کنترل‌نشده

وجود عفونت، زخم یا التهاب در محل احتمالی ورود سوزن می‌تواند آن ناحیه را برای رگ‌گیری نامناسب کند. همچنین در بیماری‌های حاد یا کنترل‌نشده، ابتدا باید وضعیت عمومی فرد ارزیابی و پایدار شود.

ILIB نباید جایگزین درمان استاندارد عفونت، بیماری قلبی، اختلال متابولیک یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای شود.

افراد مبتلا به اختلالات مهم انعقادی

اختلالات خونریزی‌دهنده، کاهش شدید پلاکت یا سابقه خونریزی غیرعادی می‌تواند احتمال خونریزی و کبودی ناشی از ورود سوزن را افزایش دهد. تصمیم‌گیری در این شرایط به نوع اختلال، شدت آن و نظر پزشک بستگی دارد.

افراد حساس به نور یا مصرف‌کننده داروهای حساس‌کننده به نور

سابقه حساسیت غیرعادی به نور و مصرف داروهایی که حساسیت به نور را افزایش می‌دهند باید پیش از درمان اعلام شود. اهمیت این موضوع می‌تواند به نوع دارو، طول موج دستگاه و شرایط فرد وابسته باشد؛ بنابراین حساسیت به نور را نباید بدون بررسی به‌عنوان منع قطعی یا بی‌اهمیت در نظر گرفت.

برای بررسی اینکه این روش در چه شرایطی ممکن است مورد استفاده قرار گیرد، مقاله مربوط به «کاربردهای لیزر داخل وریدی» را مطالعه کنید.

مصرف چه داروهایی باید پیش از ILIB بررسی شود؟

داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت

داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت می‌توانند احتمال خونریزی یا کبودی محل ورود سوزن را افزایش دهند. مصرف این داروها همیشه به معنای ممنوعیت ILIB نیست، اما پزشک باید از نام دارو، مقدار مصرف و علت تجویز آن مطلع باشد.

فرد نباید برای انجام لیزر اینتراونوس، داروی رقیق‌کننده خون را خودسرانه قطع یا مقدار آن را تغییر دهد.

داروهای حساس‌کننده به نور

بعضی داروها می‌توانند حساسیت بدن به نور را افزایش دهند. تأثیر احتمالی آن‌ها باید با توجه به داروی مصرفی و مشخصات دستگاه بررسی شود. ارائه فهرست کامل داروهای تجویزی و بدون نسخه به پزشک از تصمیم‌گیری براساس حدس جلوگیری می‌کند.

مکمل‌های مؤثر بر خونریزی

برخی مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی ممکن است بر انعقاد خون اثر بگذارند یا با داروهای مصرفی تداخل داشته باشند. مکمل‌ها نیز باید مانند داروها در شرح‌حال ثبت شوند و قطع آن‌ها بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.

چگونه احتمال بروز عوارض کاهش پیدا می‌کند؟

ارزیابی سوابق پزشکی پیش از شروع

پیش از اولین جلسه باید سوابق بیماری، داروها و مکمل‌های مصرفی، حساسیت‌ها، بارداری، اختلالات انعقادی، عفونت فعال و سابقه واکنش به رگ‌گیری بررسی شود. این ارزیابی به پزشک کمک می‌کند مشخص کند انجام روش مناسب است، باید به تعویق بیفتد یا به اقدامات احتیاطی بیشتری نیاز دارد.

استفاده از تجهیزات استریل

سوزن، کاتتر و تجهیزات مرتبط با ورود به رگ باید استریل و یک‌بارمصرف باشند. ضدعفونی پوست، رعایت بهداشت دست و مراقبت صحیح از محل ورود سوزن نیز برای کاهش احتمال عفونت ضروری است.

تنظیم تعداد جلسات براساس شرایط فرد

تعداد و فاصله جلسات نباید فقط براساس یک برنامه ثابت برای همه مراجعه‌کنندگان تعیین شود. هدف درمان، وضعیت عمومی فرد، واکنش به جلسات قبلی و نظر پزشک باید در تصمیم‌گیری نقش داشته باشند. برای آشنایی بیشتر می‌توانید مطلب «تعداد جلسات لیزر اینتراونوس» را مطالعه کنید.

مراقبت از محل ورود سوزن

پس از خارج‌کردن سوزن، محل باید برای مدت مناسب تحت فشار قرار گیرد. بهتر است پانسمان تا زمان توقف کامل خونریزی باقی بماند و محل ورود سوزن از نظر قرمزی، تورم، خونریزی یا درد غیرعادی بررسی شود.

مقایسه عوارض ILIB با سایر روش‌های درمانی

مقایسه عوارض روش‌های درمانی زمانی مفید است که نوع مداخله، محل انجام و شرایط فرد در نظر گرفته شود. کم‌تهاجمی‌تر بودن یک روش نیز به‌تنهایی به معنای مناسب‌تر بودن آن برای همه مراجعه‌کنندگان نیست.

تفاوت ملاحظات ایمنی با جی‌سل

در ILIB دسترسی به یک ورید محیطی انجام می‌شود، درحالی‌که درمان با جی‌سل می‌تواند شامل برداشت بافت، آماده‌سازی سلولی و تزریق در ناحیه هدف باشد. به همین دلیل، نوع عوارض و ارزیابی‌های پیش از درمان این دو روش یکسان نیست. برای جزئیات بیشتر، مطلب «عوارض جی‌سل» را ببینید.

تفاوت ملاحظات ایمنی با PRP

در PRP ابتدا خون‌گیری انجام می‌شود و سپس فرآورده پلاکتی آماده‌شده در ناحیه درمان تزریق می‌شود. درد محل تزریق، تورم موقت و ملاحظات مربوط به تزریق موضعی با خطرات احتمالی رگ‌گیری در ILIB تفاوت دارد. اطلاعات تکمیلی در مطلب «عوارض پی آر پی» آمده است.

تفاوت ملاحظات ایمنی با اوزون‌تراپی

ملاحظات ایمنی اوزون‌تراپی به شیوه استفاده، محل تزریق و پروتکل اجرا وابسته است. بنابراین نمی‌توان عوارض آن را صرفاً براساس نام روش با ILIB مقایسه کرد. انتخاب میان این روش‌ها باید براساس تشخیص، هدف درمان و وضعیت پزشکی فرد انجام شود. برای آشنایی بیشتر می‌توانید مطلب «عوارض اوزون‌تراپی» را مطالعه کنید.

جمع‌بندی

عوارض لیزر اینتراونوس در بسیاری از موارد به رگ‌گیری مربوط است و ممکن است شامل درد خفیف، کبودی، خونریزی محدود یا سرگیجه موقت باشد. عفونت، التهاب ورید یا خونریزی ادامه‌دار کمتر شایع‌اند، اما باید جدی گرفته شوند.

ازآنجاکه شواهد مربوط به ایمنی بلندمدت ILIB هنوز کامل نیست، انجام آن باید پس از بررسی سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و شرایط اختصاصی فرد صورت گیرد. بارداری، اختلالات انعقادی، عفونت فعال، حساسیت به نور و مصرف بعضی داروها نیز پیش از شروع درمان نیازمند بررسی پزشک هستند.